Nhiều người đi làm chỉ xem được bóng đá vào giờ nghỉ trưa hoặc buổi tối, nên không có thời gian ngồi đọc cả cuốn luật dày cộp. Điều may mắn là để theo dõi một trận đấu mà không bị rối, bạn chỉ cần nắm vài nhóm quy định chính. Bài này chia chúng thành sáu bước, đọc xong là có thể bật trận lên xem một cách tự tin.
Bước 1: Biết ai đặt ra luật và luật dùng để làm gì
Bộ quy tắc của môn này gọi chung là Laws of the Game, được áp dụng thống nhất từ World Cup, Champions League, Ngoại hạng Anh cho tới những trận đá phủi ở sân khu phố. Cơ quan phụ trách ban hành và chỉnh sửa là IFAB, gồm đại diện của FIFA cùng bốn hiệp hội bóng đá của Anh, Scotland, Wales và Bắc Ireland.
Mục đích của luật khá dễ hiểu: giữ sự công bằng giữa hai đội, bảo vệ cầu thủ khỏi những pha vào bóng nguy hiểm và tạo ra một “ngôn ngữ chung” để người xem ở đâu cũng hiểu cùng một trận đấu.
Bước 2: Làm quen với sân, quả bóng và đội hình
Sân thi đấu
Sân hình chữ nhật dài 105 m, rộng 68 m. Hai đường dài là biên dọc, hai đường ngắn là biên ngang, còn đường kẻ ngang giữa sân chia mặt cỏ thành hai nửa. Chính giữa có vòng tròn bán kính 9,15 m, tâm vòng là điểm giao bóng đầu trận và sau mỗi bàn thắng.
Khung thành cao 2,44 m, rộng 7,32 m. Quanh khung thành là vòng cấm 16,5 m, nơi thủ môn được dùng tay bắt bóng. Phạm lỗi trong khu vực này sẽ dẫn đến phạt đền, đá từ chấm cách cầu môn 11 m. Gần khung thành hơn còn có khu vực 5,5 m, thường là nơi thủ môn đặt bóng để phát.
Bóng và số người
- Bóng làm từ da hoặc chất liệu tương đương, đánh số cỡ từ 1 đến 5; cỡ 5 dùng cho thi đấu chuyên nghiệp.
- Theo nguồn tham khảo, bóng cỡ 5 nặng khoảng 410 đến 450 g, chu vi 68 đến 70 cm.
- Mỗi đội có 10 cầu thủ cùng một thủ môn trên sân, tức 22 người cho cả trận.
- Trận chính thức thường được thay tối đa 3 người mỗi đội; giao hữu có thể thay nhiều hơn, nhưng người đã rời sân không được vào lại.
Bước 3: Nhận diện người điều khiển trận đấu
Trọng tài chính có quyền quyết định cao nhất trên sân. Ông mặc trang phục khác màu với hai đội, mang còi và thẻ phạt. Tranh cãi hoặc tỏ thái độ với quyết định của trọng tài có thể khiến cầu thủ bị phạt, nên bạn sẽ thấy đội trưởng thường là người duy nhất được trao đổi.
Hai trợ lý đứng dọc hai đường biên, thường gọi là trọng tài biên. Họ không có còi mà cầm cờ, giơ lên khi phát hiện lỗi và theo dõi bóng đã ra biên hay vào lưới chưa. Khi thấy cờ giơ, rất có thể đó là một tình huống việt vị hoặc bóng đã ra ngoài.
Bước 4: Nắm nhịp thời gian và cách bắt đầu trận
Một trận tiêu chuẩn kéo dài 90 phút, chia hai hiệp 45 phút, nghỉ giữa hiệp 15 phút để các cầu thủ nghe chỉ đạo. Mỗi hiệp còn cộng thêm thời gian bù giờ cho những lần chấn thương hoặc bóng ra ngoài. Đây cũng là lý do trận đấu thường dài hơn 90 phút khi bạn nhìn đồng hồ ở ngoài đời, điều rất đáng lưu ý với người chỉ có đúng một tiếng nghỉ trưa.
Ở các trận loại trực tiếp không có kết quả hòa. Nếu hết 90 phút mà chưa phân thắng bại, hai đội đá hiệp phụ, mỗi hiệp 15 phút và đổi sân ngay, không có giờ nghỉ như hiệp chính.
Trước trận, trọng tài tung đồng xu để xác định đội giao bóng. Nếu đội A giao bóng hiệp một thì hiệp hai sẽ đến lượt đội B. Sau mỗi bàn thắng, đội vừa bị thủng lưới giao bóng lại từ chấm giữa sân.
Bước 5: Hiểu ba khái niệm hay gây tranh cãi
Bóng trong cuộc và ngoài cuộc
Bóng ngoài cuộc khi đã vào khung thành, vượt hoàn toàn qua biên dọc hoặc biên ngang, hoặc khi trọng tài thổi còi dừng trận vì bất kỳ lý do nào. Còn lại là bóng trong cuộc. Một bàn thắng chỉ được tính khi bóng đi trọn vẹn vào lưới đối phương, và đội ghi nhiều bàn hơn sau trận sẽ thắng.
Việt vị
Đây là quy định khiến người mới bối rối nhất. Một cầu thủ ở nửa sân đối phương bị coi là việt vị khi đứng gần vạch cầu môn hơn cả quả bóng lẫn hậu vệ cuối cùng của đối thủ. Tuy vậy, nếu anh ta không tham gia vào pha tấn công thì không bị tính lỗi.
Thẻ vàng, thẻ đỏ và các quả phạt
Lỗi nhẹ nhận thẻ vàng, chẳng hạn không tôn trọng quyết định của trọng tài, câu giờ hoặc đứng sai khoảng cách khi ném biên và đá phạt. Lỗi nặng như chơi xấu nghiêm trọng, bạo lực, cố tình cản đối phương trái luật hay dùng tay chơi bóng trong vòng cấm có thể bị thẻ đỏ và phải rời sân.
Đội bị phạm lỗi hưởng quả đá phạt. Đá phạt trực tiếp cho phép sút thẳng vào lưới; đá phạt gián tiếp đòi hỏi bóng chạm thêm ít nhất một cầu thủ khác trước khi vào, bàn thắng mới hợp lệ.
Bước 6: Các tình huống dead ball và VAR
Khi bóng ra biên dọc, đội đối diện được ném biên. Nếu quả ném biên bay thẳng vào lưới mà không ai chạm thì bàn đó không được công nhận. Khi bóng ra biên ngang do đội tấn công chạm cuối, đội phòng ngự được phát bóng; còn nếu hậu vệ làm bóng ra biên ngang thì đội tấn công hưởng phạt góc, và bạn hoàn toàn có thể ghi bàn từ tình huống này.
VAR là hệ thống xem lại video từ nhiều góc quay để hỗ trợ trọng tài chính, không thay thế ông. Công nghệ này chỉ can thiệp khi có lỗi rõ ràng hoặc tình huống nghiêm trọng bị bỏ sót, như kiểm tra bàn thắng, phạt đền, thẻ đỏ trực tiếp hoặc nhầm người nhận thẻ. Vì vậy nếu thấy trận đấu dừng vài phút để chờ xem lại, đó là bình thường.
Khi đã quen những điều trên, bạn có thể mở lịch thi đấu để chọn trận phù hợp khung giờ của mình, xem thêm bảng xếp hạng để biết đội nào đang cần điểm, hoặc đọc các bài trong chuyên mục nhận định và tin bóng đá trước giờ bóng lăn. Nếu lỡ trận, phần highlights sẽ giúp bạn xem lại các pha đáng chú ý chỉ trong vài phút.
Tổng hợp từ các nguồn tham khảo về bóng đá.
Bình luận